پیام‌های کلیدیتولید پسماند در سطح جهان به‌طور میانگین ۰٫۸۸ کیلوگرم به ازای هر نفر در روز است که بیشتر مقادیر در کشورها و آمارهای اقتصادی مختلف بین ۰٫۵۷ کیلوگرم تا ۱٫۳۸ کیلوگرم به ازای هر نفر در روز متغیر است. مقادیر تولید پسماند عموماً با سطح درآمد و نرخ شهرنشینی همبستگی دارند.

تخمین زده شده که در سال ۲۰۲۲، ۲٫۵۶ میلیارد تن پسماند جامد شهری تولید شده است. انتظار می‌رود این مقدار تحت سناریوی ادامه روند فعلی تا سال ۲۰۵۰ به ۳٫۸۶ میلیارد تن برسد.

پیش‌بینی می‌شود مقادیر تولید پسماند در کشورهای کم‌درآمد تا سال ۲۰۵۰ بیش از دو برابر شود. منطقه شرق آسیا و اقیانوس آرام با ۳۳ درصد، بیشترین سهم از تولید پسماند جهان را دارد، در حالی که منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا با ۶ درصد کمترین سهم را دارد.

 سریع‌ترین مناطق در حال رشد از نظر تولید پسماند، آفریقای جنوب صحرا و جنوب آسیا هستند که پیش‌بینی می‌شود تحت سناریوی ادامه روند فعلی، کل تولید پسماند در آنها تا سال ۲۰۵۰ تقریباً دو برابر شود.

پسماند‌های مواد غذایی و باغی بیشترین سهم از پسماند جامد شهری را در کشورهای کم‌درآمد تشکیل می‌دهند و ۵۲ درصد از پسماند تولیدی را شامل می‌شوند، در حالی که پسماند در کشورهای پردرآمد عمدتاً شامل مواد قابل بازیافت خشک، منسوجات و تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی است و ۵۰ درصد از پسماند تولیدی را تشکیل می‌دهد.

پلاستیک‌ها تقریباً ۱۲٫۵ درصد از پسماند جامد شهری جهان را تشکیل می‌دهند. این مقدار از ۸٫۱ درصد در کشورهای کم‌درآمد تا ۱۳٫۱ درصد در کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا متغیر است. تخمین زده می‌شود پلاستیک‌های یک‌بار مصرف ۶۵ درصد یا معادل ۲۰۸ میلیون تن از کل پلاستیک‌های موجود در پسماند جامد شهری تولید شده در جهان در هر سال را تشکیل دهند.

نرخ جمع‌آوری پسماند بر اساس سطح درآمد بسیار متفاوت است. کشورهای با درآمد بالا و درآمد متوسط رو به بالا معمولاً جمع‌آوری پسماند را تقریباً به صورت همگانی ارائه می‌دهند. کشورهای کم‌درآمد معمولاً حدود ۴۲ درصد از پسماند را در شهرها جمع‌آوری می‌کنند، اما در خارج از مناطق شهری، جمع‌آوری پسماند بسیار کمتر و حدود ۵ درصد است.

در سطح جهان، تقریباً ۲۹ درصد از پسماند در نوعی از محل‌های دفن پسماند دفع می‌شود، ۱۳ درصد به صورت رها شده در فضای باز (دفن غیربهداشتی) است، ۲۱ درصد از طریق بازیافت و کمپوست، بازیابی مواد می‌شود، ۲۰ درصد از طریق سوزاندن مدرن با بازیابی انرژی تصفیه می‌شود و ۱۷ درصد جمع‌آوری نمی‌شود.

دفع یا تصفیه مناسب پسماند، مانند محل‌های دفن کنترل شده یا تأسیسات با عملیات سخت‌گیرانه‌تر، عمدتاً در کشورهای با درآمد بالا و درآمد متوسط رو به بالا یافت می‌شود. کشورهای کم‌درآمد عموماً به دفع پسماند در فضای باز متکی هستند، به طوری که ۲۵ درصد از پسماند شهری پس از جمع‌آوری رها می‌شود و ۷۲ درصد همچنان جمع‌آوری نشده باقی می‌ماند.

نزدیک به ۲۹ درصد از کل پسماند‌های پلاستیکی، یا معادل ۹۳ میلیون تن، به‌درستی مدیریت نمی‌شوند. از این مقدار، ۱۳ درصد در تأسیسات کنترل نشده مانند محل‌های دفن پسماند به‌طور نامناسب مدیریت می‌شوند و ۱۶ درصد جمع‌آوری نمی‌شوند. کشورهای با درآمد متوسط، منبع اصلی پسماند‌های پلاستیکی مدیریت‌نشده هستند و ۸۷ درصد از کل جهانی را تولید می‌کنند. آفریقای جنوب صحرا، جنوب آسیا و شرق آسیا و اقیانوس آرام به ترتیب با ۱۵ میلیون تن، ۱۴ میلیون تن و ۱۲ میلیون تن، بیشترین مقادیر پسماند پلاستیکی مدیریت‌نشده را تولید می‌کنند.

International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank (2026)

تهیه کننده: دکترمحمدهادی دهقانی